Kuran-ı Kerim

Mushaftaki sıralamada 6. iniş sırasına göre 55. sûre olup Mekke döneminde inmiştir. 165 âyetten oluşmaktadır. Sûre adını, 136, 138 ve 139. âyetlerde yer alan “el-En’âm” kelimesinden almıştır. En’âm, koyun, keçi, deve ve sığır cinsi ehli hayvanları ifade eden bir kelimedir. Abdullah b. Ömer’e ulaşan bir rivayete göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “En‘âm sûresi bana toplu olarak indi. 70.000 melek tesbih ve hamd sözleriyle bu sûrenin inişine eşlik etti” (Taberânî, el-Mu‘cemü’s-sağ’îr, I, 145). Abdullah b. Abbas’tan aktarılan bir rivayette de Mekke’de “bir defada” indiği teyit edilmiştir (Taberânî, el-Mu‘cemü’l-kebîr, XX, 215). Ancak birkaç âyetinin Medine’de indiğine dair görüşler de vardır (bk. İbn Atıyye, II, 265; Elmalılı, III, 1861).

Mushaftaki sıralamada 7. iniş sırasına göre 39. sûre olan A’râf sûresi, 206 âyet olup Mekke döneminde inmiştir. Ancak 163-170. âyetlerin Medine döneminde indiğini söyleyen âlimler de vardır. Sûre, adını 46. ve 48. âyetlerde geçen ve yüksek yerler, yüksek mevkiler anlamına gelen “el-A’râf ” kelimesinden almıştır. Sûre âyet sayısı itibariyle Mekke’de inen sûrelerin en uzunudur, Kur’an’da da en uzun sûrelerin üçüncüsüdür. Bu sebeple “es-seb‘u’t-tıvâl” (yedi uzun sûre) arasında gösterilir. Ayrıca En‘âm sûresiyle birlikte “iki uzun sûre” diye de anılır (İbn Âşûr, VIII/2, s. 5-6).

Mushaftaki sıralamada 8. iniş sırasına göre 88. Sûre olup Medine döneminde hicretin ikinci yılında Bedir savaşından sonra inmiştir. 75 âyetten oluşan sûre, adını ilk ayetteki “el-Enfâl” kelimesinden almıştır. “Enfâl”, savaş ganimetleri demektir. Sûre Medine’de, Bakara’dan sonra ikinci sırada gelmeye başlamış, fakat araya başka sûrelerin bazı âyetlerinin nüzûlü de girmiştir.

Mushaftaki sıralamada 9. iniş sırasına göre 113. sûre olan Tevbe sûresi, son iki âyet hariç Medine döneminde, Peygamber Efendimizin irtihaline yakın bir zamanda inmiştir. 129 âyetten oluşan sûre, adını Allah’ın kullarının tövbesini kabul edeceğini bildirdiği 104. âyetten almıştır. İlk âyette geçen “berâet” kelimesinden dolayı sûreye “Berâe” adı da verilmiştir. Başında besmele olmayan tek sûredir. Sûrenin başına besmelenin yazılmamış oluşunu bazı bilginler, onun bir önceki sûrenin devamı mahiyetinde oluşu ile açıklamışlardır.

Mushaftaki sıralamada 10. iniş sırasına göre 51. sırada olan sûrenin. 40, 94, 95 ve 96. âyetleri Medine döneminde, diğerleri ise Mekke döneminde inmiştir. 109 âyetten oluşan sûre, adını içindeki Yûnus kıssasından almıştır.

Mushaftaki sıralamada 11. iniş sırasına göre 52. sûre olan Hûd sûresi, Mekke döneminin son bir yılı içinde inmiş olup 123 âyettir. Sûre, adını içinde söz konusu edilen Hûd peygamberden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 12. iniş sırasına göre 53. sûre olan Yusuf sûresi, 111 ayetten oluşmakta olup Mekke döneminde inmiştir. Kur’an’da baştan sona kadar bir tek konuyu anlatan tek sûre budur. Yahudilerin telkini ile Mekke müşriklerinin Hz. Peygamber’e, “İsrâiloğulları Mısır’a niçin gittiler?” şeklindeki sorusuna cevap olarak veya Müslümanların Resûlullah’tan bir kıssa anlatmasını istemeleri üzerine indiği rivayet edilmiştir.

Mushaftaki sıralamada 13. iniş sırasına göre 96. sûre olan Ra’d sûresi, 43 ayetten oluşmaktadır. Sûre, adını 13. âyette geçen ve gök gürültüsü anlamına gelen “Ra’d” kelimesinden almıştır. Sûrenin Mekke’de mi yoksa Medine’de mi indiği hakkında farklı rivayet ve tespitler vardır. Mushaf’taki tertibe göre sûrenin Mekke’de inmiş olan ve hurûf-i mukattaa ile başlayan sûrelerin arasına yerleştirilmiş olması, üslûbunun Mekkî sûrelere benzemesi, muhtevasında tevhid ilkeleri, müşriklerin kınanması ve yerilmesi gibi konuların yer alması sebebiyle Mekke’de inmiş olduğu rivayeti tercih edilmiştir; 31-32. âyetlerinin Mekke’de, diğerlerinin ise Medine’de indiğini, ayrıca tamamının Medine döneminde geldiğini söyleyenler de vardır.

Mushaf’taki sıralamada 14. iniş sırasına göre 72. sûre olan İbrahim sûresi 52 ayettir. İçinde Hz. İbrahim’den ve ailesinden söz edildiği için bu adı almıştır. Müfessirlerin çoğunluğuna göre sûrenin tamamı Mekke döneminde inmiştir; 28 ve 29. âyetlerin Medine döneminde Bedir Savaşı’na katılan müşrikler hakkında indiğine dair rivayetler de vardır.

Mushaftaki sıralamada 15. iniş sırasına göre 54. sûre olup 99 âyettir. Sûre, adını 80. âyette geçen “Hicr” kelimesinden almıştır. Hicr, Medine’nin kuzeyinde vaktiyle Semûd kavminin yaşadığı bir yerin adıdır.

Mushaftaki sıralamada 16. iniş sırasına göre 70. sûre olup 128 âyettir. Sûre, adını 68. âyette geçen ve bal arısı anlamına gelen “en-Nahl” kelimesinden almıştır. Sûre, Mekke’de nâzil olmakla birlikte sondan üç âyetin Medine’de indiği yolunda rivayetler de vardır.

Mushaftaki sıralamada 17. iniş sırasına göre 50. sûre olup 111 âyettir. Sûre, adını ilk âyetin konusu olan “İsrâ” olayından almıştır. “Geceleyin yürütmek” anlamına gelen “İsrâ”, Mîrac yolculuğunda, Hz. Peygamberin bir gece, Mekke’den Kudüs’e götürülmesini ifade eder. Sûrenin diğer bir adı da “Benî İsrâil”dir.

Mushaf’taki sıralamada 18. iniş sırasına göre 69 sûre olup 110 âyettir. Sûre, adını; ilk defa 9. âyette olmak üzere, birkaç yerde geçen ve mağara anlamına gelen “kehf ” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 19. iniş sırasına göre 44. sûre olup 98 âyettir. Sûre, Hz. Meryem’in, oğlu İsa’yı nasıl dünyaya getirdiğini anlattığı için bu adla anılmıştır. Mekke döneminin 4. yılında inmiş olmakla birlikte 58 ve 71. âyetlerinin Medine’de indiğine dair rivayet de vardır (İbn Âşûr, XVI, 57-58).

Mushaftaki sıralamada 20. iniş sırasına göre 45. sûre olup 135 âyettir. Sûre, adını birinci âyette yer alan harflerden almıştır. Sûre Mekke’de inmiş olmakla birlikte 130 ve 131. âyetlerinin Medine’de nâzil olduğuna dair bir rivayet de vardır. Hz. Ömer’in İslâmiyet’i kabul edişiyle ilgili meşhur rivayette Hz. Ömer’in, kız kardeşi ve eniştesinin evine baskın yaptığında işittiği ve çok etkilendiği âyetlerin Tâhâ sûresinin âyetleri olduğu ve bu olayın peygamberliğin beşinci yılında cereyan ettiği dikkate alınarak, genellikle Mekke döneminin ortalarına doğru indiği kabul edilir. Kaynaklarda nüzûlü için belirli bir sebepten söz edilmez. Geldiği dönemin şartları ve sûrenin içeriği, Hz. Peygamber’e ve müminlere teselli verip onların moralini yükseltmeyi amaçladığını göstermektedir.

Mushaftaki sıralamada 21. iniş sırasına göre 73. sûre olup. 112 âyettir. “Enbiyâ”, kelimesi peygamberler anlamına gelmektedir. Mekke döneminde indiği kabul edilir. Zira Abdullah b. Mes‘ûd, “Benî İsrâil (İsrâ), Kehf, Meryem, Tâhâ ve Enbiyâ sûreleri, benim Mekke’de ilk öğrendiğim güzel sûrelerdir” demiştir (Buhârî, “Tefsîr”, 21/1). Bazı müfessirler ise 44. âyetinin Medine döneminde nâzil olduğu kanaatindedir.

Mushaftaki sıralamada 22. iniş sırasına göre 103. sûre olup 78 âyettir. Sûre, hac ibadetinden bahsettiği için bu adı almıştır. Sûrenin üslûbu ve içeriği, bir kısmının Mekke, bir kısmının da Medine döneminde indiğini düşündürmektedir. Özellikle baş taraftaki âyetlerin Mekke döneminde inmiş olması ihtimali güçlü olduğundan, genellikle Mekkî olarak nitelenir ve bütününün iniş sırası itibariyle 103. sûre olduğu kabul edilir.

Mushaftaki sıralamada 23. iniş sırasına göre 74. sûre olup 118 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını birinci âyette geçen ve mü’minler anlamına gelen “el-Mü’minûn” kelimesinden almıştır

Mushaftaki sıralamada 24. iniş sırasına göre 102. sûre olan Nûr sûresi 64 âyettir ve Medine’de inmiştir. Adını, 35. âyette geçen “nûr” kelimesinden almıştır. Zina edenlerle evlenmeyi kınayan 3. âyet, hicretin 3. yılında, Recî’ çatışmasında şehid düşen Mirsed ile ilgilidir. Şu halde sûrenin ilk âyetleri hicretin 1. yılının sonu ile 2. yılının başlarında vahyedilmiş olmalıdır. Eşleri hakkında zina suçlamasında bulunan kocalar hakkındaki 6. âyetin de Tebük Savaşı’ndan sonra, 9. yılın Şâban ayında geldiği bilinmektedir. Buna göre sûrenin uzun bir zaman dilimi içinde parça parça nâzil olduğu anlaşılmaktadır.

Mushaftaki sıralamada 25. iniş sırasına göre 42. sûre olup 77 âyettir. Sûre, adını ilk âyette geçen “el-Furkân” kelimesinden almaktadır. Furkân, “hak ile batılı birbirinden ayıran” demek olup ayrıca Kur’an’ın isimlerinden de biridir. Sûre, Mekke’de inmiştir. Abdullah b. Abbas’tan nakledilen bir rivayette 68-70. âyetlerin Medine’de indiği belirtilirse de Buhârî’nin kaydettiği bir rivayette (“Tefsîr”, 25), 68. âyetin Mekke’de indiğini belirten bir bilginin yer alması, bu üç âyetin de Mekke’de indiği ihtimalini güçlendirmektedir. Sûrenin ilk üç âyetinin Medine’de indiği yolunda da bir rivayet vardır (İbn Âşûr, XVIII, 313).

Mushaftaki sıralamada 26. iniş sırasına göre kırk yedinci sûre olup 227 âyettir. Sûre, adını 224. âyette geçen ve şairler anlamına gelen “eş-Şu’arâ” kelimesinden almıştır. Mekke’de inmiş olmakla birlikte 197. âyeti ile son dört âyetinin (224-227) Medine döneminde indiğine dair rivayetler de vardır (Süyûtî, el-İtkān, I, 12; İbn Âşûr, XIX, 89-90).

Mushaftaki sıralamada 27. iniş sırasına göre 48. sûre olup 93 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını 18. âyette yer alan ve karınca anlamına gelen “en-Neml” kelimesinden almaktadır.

Mushaftaki sıralamada 28. iniş sırasına göre 49. sûre olup 88 âyettir. Sûre, adını 25. âyette geçen “el-Kasas” kelimesinden almıştır. Kasas, kıssalar anlamında olup Kur’an’da geçen kıssa ve olaylar için kullanılır. Sûre, Mekke’de inmiş 85. âyetinin hicret esnasında Cuhfe denen yerde, 52-55. âyetlerinin de Medine’de indiğine dair bir rivayet bulunmaktadır (Şevkânî, IV, 152).

Mushaftaki sıralamada 29. iniş sırasına göre 85. sûre olup 69 âyettir. Sûre, adını 41. âyette geçen ve örümcek anlamına gelen “el-Ankebût” kelimesinden almıştır. Ağırlıklı görüşe göre Mekke’de inmiş olmakla birlikte tamamının Medine’de indiği de söylenmektedir. Bir rivayete göre büyük bir bölümü Mekke’de, baş tarafından on veya on bir âyeti de Medine’de inmiştir. Bunun aksine ilk dokuz âyetinin Mekke’de, daha sonraki kısmının Medine’de indiği de söylenmiştir. Bu rivayetlerden çıkan sonuca göre tamamı hicretin hemen öncesine ve/veya sonrasına denk gelen bir zaman dilimi içinde inmiştir.

Mushaftaki sıralamada 30. iniş sırasına göre 84. Sûre olup 60 âyettir ve Mekke’de inmiştir. 17. âyetinin Medine’de nâzil olduğuna dair bir rivayet de vardır. Sûre, adını ikinci âyette geçen “er-Rûm” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 31. iniş sırasına göre 57. sûre olup 34 âyettir ve Mekke döneminin ortalarında inmiştir. 27-28. âyetlerin veya 27-29. âyetlerin Medine’de indiği söylenirse de bu yöndeki rivayetler güvenilir bulunmamıştır (İbn Âşûr, XXI, 138). Sûre, adını 12. ve 13. âyetlerde anılan Hz. Lokmân’dan almıştır.

Mushaftaki sıralamada 32. iniş sırasına göre 75. Sûre olup 30 âyettir ve Mekke’de inmiştir. 16-20 veya 18-20. âyetlerinin Medine’de nâzil olduğuna dair rivayetler de vardır. Sûre, adını müminlerin Allah’a secde etmelerinden bahseden 15. âyetten almıştır.

Mushaftaki sıralamada 33. iniş sırasına göre 90. sûre olup 73 âyettir ve Medine’de inmiştir. İbn İshak’a göre geliş tarihi bakımından Medine’de nâzil olan sûrelerin dördüncüsüdür. Sûre, adını 20 ve 22. âyetlerde geçen ve gruplar anlamına gelen “el-Ahzâb” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 34. iniş sırasına göre 58. sûre olup 54 âyettir ve Mekke’de inmiştir. 6. âyetinin Medine’de nâzil olduğuna dair bir rivayet de vardır. Sûre, adını 15. âyette geçen “Sebe’ ” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 35. iniş sırasına göre 43. sûre olup 45 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını birinci âyette geçen “Fâtır” kelimesinden almıştır. Fâtır, yaratan, yoktan var eden demektir. Yine ilk âyette geçen “el-Melâike” kelimesinden dolayı “Melâike sûresi” diye de anılır.

Muşaftaki sıralamada 36. sırasına göre 41. sûre olup 83 âyettir ve Mekke'de inmiştir. 12. âyetinin Medine'de indiğini ileri sürenler de olmuştur. Sûre, adının ilk âyeti “Yâ-Sîn” harflerinden almıştır

Mushaftaki sıralamada 37. iniş sırasına göre 56. Sûre olup 182 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını ilk âyette geçen “es-Sâffât” kelimesinden almıştır. Sâffât, sıra sıra dizilenler, saf saf duranlar demektir.

Hem Mushaftaki sıralamada hem iniş sırasına göre 38. sûre olup 88 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını birinci âyetteki “Sâd” harfinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 39. iniş sırasına göre 59. sûre olup. 75 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Allah’ın rahmetinden ümit kesilmemesi gerektiğini belirten 53. âyetten itibaren üç veya yedi âyetin Medine döneminde indiği yolunda rivayetler varsa da bu rivayetler zayıf bulunmaktadır (bk. İbn Âşûr, XXIII, 311). Sûre, adını 71 ve 73. âyetlerde geçen ve gruplar anlamına gelen “Zümer” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 40. iniş sırasına göre 60. sûre olup 85 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Hâ-mîm” diye başlayan ve arka arkaya gelen yedi sûrenin ilkidir. Sûre, adını 28. âyette geçen ve inanan kimse anlamına gelen “mü’min” kelimesinden almıştır. Âyette sözü edilen mü’min, Firavun ailesinin; gizlice iman eden ve çevresindekileri hakka yönlendirmeye çalışan bir ferdidir. Ayrıca sûre, Allah’ın sıfatlarından biri olan ve 3. âyette geçen “ğâfir” kelimesinden dolayı “Ğâfîr sûresi” diye de anılmaktadır. “Ğâfir”, bağışlayan demektir.

Mushaftaki sıralamada 41. iniş sırasına göre 61. Sûre olup 54 âyettir ve Mekke’de inmiştir. “Hâ-mîm” harfleriyle başlayan ve arka arkaya gelen yedi sûrenin ikincisidir. Sûre, adını üçüncü âyette geçen ve Kur’an âyetlerini niteleyen “fussilet” ifadesinden almıştır. “Fussilet”, “genişçe açıklandı” demektir. Sûre, ayrıca “Hâ Mîm es-Secde” diye de anılır.

Mushaftaki sıralamada 42. iniş sırasına göre 62. sûre olup 53 âyettir ve Mekke döneminde inmiştir. 23-24, 25-26, 27 ve 39-41. âyetlerinin Medine’de indiğine dair rivayetler de bulunmaktadır (İbn Atıyye, V, 25; İbn Âşûr, XXV, 23-24). Fakat üslûp ve içerikleri bu âyetlerin de Mekke döneminde indiği izlenimini vermektedir. Sûre, adını 38. âyette geçen “Şûrâ” kelimesinden almıştır. Şûrâ, danışmak demektir.

Mushaftaki sıralamada 43. sûre olan Zuhruf sûresi 89 âyettir ve Mekke’de nâzil olmuştur. 45. âyetin Hz. Peygamber’in miracında Kudüs’te Mescid-i Aksâ’da nâzil olduğuna dair bir rivayet varsa da bu, sûrenin Mekkî olma niteliğini değiştirmez; çünkü tefsirciler hicretten önce nâzil olan bütün sûrelere Mekkî demektedirler. Sûre, adını 35. âyette geçen “Zuhruf ” kelimesinden almaktadır. Zuhruf; yaldız, mücevher, dünya hayatının geçici menfaati anlamlarına gelir.

Mushaftaki sıralamada 44. sûre olan Duhân sûresi 59 âyettir ve Mekke’de inmiştir. Sûre, adını onuncu âyette geçen ve duman anlamına gelen “duhân” kelimesinden almıştır.

Mushaftaki sıralamada 45. iniş sırasına göre 65. sûre olup 37 âyettir ve Mekke döneminde inmiştir. Sûre, adını 28. âyette geçen “Câsiye” kelimesinden almıştır. Câsiye, diz üstü çöken demektir.

Mushaftaki sıralamada 46. sûre olup 35 âyettir ve Câsiye sûresinden sonra Mekke döneminde inmiştir. İbn Âşûr’un tesbitine göre (XXIV, 6) bu sûre, peygamberlik geldikten iki yıl sonra vahyedilmiştir. Sûre, adını 21. âyette geçen “Ahkâf ” kelimesinden almıştır. Ahkâf, sûrede sözü edilen “Âd” kavminin yaşadığı Yemen’de bir bölgenin adı olup, uzun ve kıvrımlı kum yığınları demektir.

Mushaftaki sıralamada 47. sûre olup 38 âyettir. Sûre, adını Peygamber Efendimizin, ikinci âyette geçen adından almıştır. Sûre, ayrıca yirminci âyette geçen “el-Kıtâl” kelimesinden dolayı “Kıtâl” ismiyle de anılmaktadır. Sûre Medine’de, Bedir Savaşı’ndan sonra ve muhtemelen Uhud Savaşı esnasında, Hadîd sûresinin peşinden nâzil olmuştur. Mekke’de indiğini söyleyenler, İbn Abbas’ın, 13. âyeti kastederek “Mekke’de, Hz. Peygamber oradan keder içinde ayrılırken gelmiştir” sözünü genelleştirerek yanılmışlardır (Kurtubî, XVI, 216; İbn Âşûr, XXVI, 71). Bu ayrılıştan maksat hicret ise, yalnızca 13. âyet Mekke’de inmiş demektir, Vedâ haccındaki ayrılış kastediliyorsa, o da Medine’de inenlere dâhildir.

Mushaftaki sıralamada 48. sûre olup 29 âyettir. Sûre, adını 1, 18 ve 27. âyetlerde geçen “fetih” kelimesinden almıştır. Genel kural olarak hicretten sonra gelen âyetler ve sûreler, başka bir yerde vahyedilse bile Medine’de gelmiş sayıldığı için Fetih sûresi de hicretin 6. yılında, Hudeybiye Antlaşması’ndan sonra, bir gece Mekke yakınlarında inmiş olsa da Medine’de gelen sûreler listesinde yerini almıştır.

Mushaftaki sıralamada 49. sûre olup 18 âyettir ve Medine’de hicretin 9. yılında nâzil olmuştur. Sûre, adını dördüncü âyette geçen ve odalar anlamına gelen “Hucurât” kelimesinden almıştır. Burada Hz. Peygamber’in aile efradıyla birlikte ikamet ettiği odalar kastedilmektedir. Bu sûrenin ilk âyetinin, sözde veya davranışta Hz. Peygamber’in önüne geçerek veya onun sözünü keserek edebe aykırı davrananları uyarmak için geldiği nakledilmiştir (Ebû Bekir İbnü’l-Arabî, IV, 1712).

Mushaftaki sıralamada 50. sûre olup 45 âyettir ve Mekke’de nâzil olmuştur. Allah’ın gökleri ve yeri altı günde yarattığı, yorulduğu için de yedinci gün dinlendiği şeklindeki Yahudi inancını reddeden 38. âyetin Medine’de indiğine dair bir rivayet vardır. Bu rivayet, Mekke döneminde halkın böyle bir bilgiye sahip bulunmadıkları için onu reddeden bir âyetin gelmesinin de uzak ihtimal olduğu düşüncesine dayanmaktadır.